Unia Europejska narzuca państwom członkowskim ambitne cele związane z ochroną środowiska i zapobieganiu zmianom klimatycznym.

Ma to związek z porozumieniem paryskim, które zakłada, że do 2050 r. Unia Europejska jako pierwsza na świecie gospodarka i pierwsze na świecie społeczeństwo stanie się neutralna klimatycznie.

Zgodnie z wymogami tego porozumienia UE przedstawiła długofalową strategię redukcji emisji i plany klimatyczne. Porozumienie paryskie weszło w życie 4listopada 2016 r., gdy spełniony został warunek jego ratyfikacji przez co najmniej 55 państw odpowiedzialnych za co najmniej 55% globalnych emisji gazów cieplarnianych. Porozumienie ratyfikowały wszystkie państwa UE.UE przyjęła również tzw. europejski zielony ład, który stanowi pakiet inicjatyw politycznych, którego celem jest obranie przez UE kierunku w stronę transformacji ekologicznej, a ostatecznie – osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.

W ślad za powyższymi ustaleniami, UE wydała kolejne akty prawne, mające na celu przybliżyć społeczność i gospodarkę UE do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej. UE nałożyła na liczne podmioty obowiązki raportowania niefinansowego obejmujące m.in. kwestie wpływu przedsiębiorstw na środowisko naturalne i klimat.

Jak wskazaliśmy w poprzednim artykule, podstawą raportowania niefinansowego w kontekście oddziaływania podmiotu na środowisko jest dyrektywa CSRD. Przedsiębiorstwa będą raportować o swoim wpływie na zmiany klimatyczne, o produkcji zanieczyszczeń, zarządzaniu zasobami naturalnymi jak i wykorzystywaniu wody i efektywności energetycznej.

Kluczowe w raportowaniu są Standardy sprawozdawczości „ESRS 1” i „ESRS 2” ustanowione przez UE w drodze aktów delegowanych.

Standardy ESRS 1

skupiają się na przedstawieniu ogólnych zasad korzystania ze standardów oraz procesu tworzenia raportów dotyczących zrównoważonego rozwoju zgodnie z systemem ESRS.

Standardy ESRS 2

zawierają natomiast zbiór obowiązkowych wskaźników,które dotyczą podstawowych informacji o podmiocie raportującym. Wprowadziły również kontrolę podwójnej istotności, co oznacza, że przy analizie takiej brane są pod uwagę nie tylko wpływy działalności przedsiębiorstwa na zrównoważony rozwój, ale także to, jak kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem mogą wpłynąć na działalność i wyniki finansowe przedsiębiorstwa.

Jakie informacje powinny ujawniać podmioty w zależności od danego wskaźnika?

• ESRS E1 – przedsiębiorstwa powinny udostępniać informację w zakresie planowanej transformacji na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu oraz prób łagodzenia klimatu,ponadto powinny podzielić się informacjami na temat zużycia energii oraz strategii dekarbonizacji przedsiębiorstwa. Dodatkowo w raporcie powinny znaleźć się informacje na temat śladu węglowego.
•  
• ESRS E2 – dotyczy polityk wdrożonych w celu przeciwdziałania i kontroli zanieczyszczeńm.in. powietrza, wody, gleby czy żywności.Podmioty powinny wyznaczać cele i tworzyćplanydziałań dotyczącychzanieczyszczeń w tym substancji stanowiących zagrożenie.Ponadto przedsiębiorstwa są zobowiązanewskazać w raporcie dostrzeganeryzyka dotyczącewypadków związanych z zanieczyszczeniem i osadamioraz poruszyć kwestie finansowaniaekspozycji przedsiębiorstwa na nie.
•  
• ESRS E3 – dotyczy polityk wprowadzonych w celu zarządzania zasobami wodnymi i morskimi, podmioty powinny wskazać cele orazplany działań na rzecz ochrony zasobówwodnych.
•  
• ESRS E4 – dotyczy polityk wdrażonych w celu zarządzania bioróżnorodnością iekosystemami. Przedsiębiorstwa dzielą się informacją, jakie obrały cele dotyczącebioróżnorodności i ekosystemów, jakie stworzyły plany działań w celu ochronybioróżnorodności i ekosystemów.
•  
• ESRS E5 – dotyczy polityk wdrażanych w celu zarządzania wykorzystaniem zasobów igospodarką o obiegu zamkniętym. Podmioty wskazują cele oraz plany działań dotyczącewykorzystania zasobów i gospodarki o obiegu zamkniętym w celu zminimalizowaniaodpadów. Gospodarka taka ma uwzględniać: trwałość, optymalne użycie lub ponowneużycie, odnowienie, regenerację produktów, recykling i obieg składników odżywczych.

Warto wskazać, że aspekty ochrony środowiska poruszarównieżRozporządzenie ParlamentuEuropejskiego i Rady (EU) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ramułatwiających zrównoważone inwestycje (zwany potocznie „Taksonomią”). Taksonomia ma na celudostosowanie inwestycji do celów UE w zakresie klimatu i energii na 2030 r. poprzez przekierowaniekapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne alternatywy. Nie wprowadzazakazu inwestowania w działalności szkodzące środowisku, ale przyznaje dodatkowe preferencje dlaekologicznych rozwiązań.Pozwala ona inwestorom w łatwy sposób porównać informacje ozrównoważonych działaniach przedsiębiorstw, co może zachęcać do inwestycji w dany obszar.Działalność gospodarcza jest uznawana za zrównoważoną środowiskowo, przede wszystkim, gdy niewyrządza poważnych szkód żadnemu z celów środowiskowych, prowadzi działalność zgodnie zminimalnymi gwarancjami, a także wnosi istotny wkład w realizację co najmniej jednego z sześciucelów środowiskowych tj.:

• 1.łagodzenie zmian klimatu;
• 2.adaptacja do zmian klimatu;
• 3.zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich;
• 4.przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym;
• 5.zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola;
• 6.ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów.

Dodatkowo, kwestie środowiskowe są przedmiotem innego aktu prawnego tj. dyrektywy w sprawienależytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw tzw. CS3D (CorporateSustainability Due Diligence Directive). Unijna regulacja nakłada na firmy obowiązek dołożeniastarań w zakresie przeciwdziałania negatywnym skutkom działalności biznesowej w odniesieniu dom.in. praw człowieka i środowiska naturalnego. Przepisy CSDDD zaczną obowiązywać pierwszepodmioty począwszy od 2027 r.

Reasumując, UE poprzez swoje działania kładzie nacisk osiągnięcie neutralności klimatycznej wzałożonym terminie. Konsekwencją tego jest bogate ustawodawstwo w tym zakresie, które nakładawygórowane wymagania na podmioty funkcjonujące w gospodarce europejskiej w aspekcieśrodowiskowym. Niełatwym zadaniem jest sprostanie ambitnym celom, zakładającymtransformacjębiznesu i skrupulatne raportowanie swojego wpływu na środowisko.